Business Model Canvas — bu biznes g‘oyalarni, biznes jarayonlarini yoki mavjud biznesni vizualizatsiya qilish uchun ishlatiladigan samarali vosita. Uni Alexander Osterwalder 2008-yilda ishlab chiqqan. Bu model kompaniyaning barcha asosiy jihatlarini bitta sahifada ko’rsatishga imkon beradi va biznesni strategik rejalashtirish jarayonini soddalashtiradi.
Business Model Canvas tarkibiy qismlari:
- Value Proposition (Qiymat taklifi):
Bu bo‘lim sizning mahsulotingiz yoki xizmatingiz mijozlar muammolarini qanday hal qilishi va ularga qanday qiymat taqdim etishi haqida. Savollar:- Siz mijozlarga qanday muammoni hal qilib berasiz?
- Sizning taklifingiz boshqalardan qanday farq qiladi?
- Customer Segments (Mijoz segmentlari):
Sizning biznesingiz kimlar uchun? Qaysi mijozlar guruhiga xizmat ko‘rsatasiz? Savollar:- Mijozlaringiz kim?
- Ular qanday ehtiyojlarga ega?
- Channels (Kanal):
Mijozlarga qiymatni qanday yetkazasiz? Savollar:- Mahsulot/xizmatni mijozlarga qanday yetkazib berasiz?
- Qanday marketing va sotuv kanallaridan foydalanasiz?
- Customer Relationships (Mijozlar bilan munosabatlar):
Mijozlar bilan qanday munosabatlarni yo‘lga qo‘yish va saqlab qolishni istaysiz? Savollar:- Qanday qilib mijozlarni jalb qilasiz?
- Ular bilan uzoq muddatli munosabatlarni qanday saqlaysiz?
- Revenue Streams (Daromad manbalari):
Daromad qanday hosil bo‘ladi? Savollar:- Mijozlar qaysi mahsulot yoki xizmat uchun haq to‘laydi?
- Daromadni qanday usulda olasiz (obuna, savdo, qo‘shimcha xizmatlar)?
- Key Resources (Asosiy resurslar):
Biznesingiz muvaffaqiyatli ishlashi uchun zarur bo‘lgan resurslar. Savollar:- Sizga qanday resurslar kerak (moliyaviy, insoniy, texnik)?
- Key Activities (Asosiy faoliyatlar):
Sizning biznesingizni muvaffaqiyatli qilish uchun qilinadigan asosiy ishlar. Savollar:- Qaysi jarayonlar va faoliyatlar asosiy hisoblanadi?
- Key Partnerships (Asosiy hamkorlar):
Qaysi hamkorlar sizning biznesingizga yordam beradi? Savollar:- Kimlar bilan hamkorlik qilasiz?
- Ularning biznesingiz uchun ahamiyati qanday?
- Cost Structure (Xarajatlar tuzilmasi):
Biznesingiz qanday asosiy xarajatlarni talab qiladi? Savollar:- Qaysi xarajatlar eng katta bo‘ladi?
- Xarajatlar qay yo‘sinda kamaytirilishi mumkin?
Business Model Canvas afzalliklari:
- Oddiy va tushunarli.
- Barcha muhim jihatlarni birdaniga ko‘rishga imkon beradi.
- Innovatsion va strategik fikrlashni rag‘batlantiradi.
- Har qanday biznes uchun moslashuvchan.
Ushbu modelni turli xil startaplar, kichik bizneslar va yirik kompaniyalar strategiyasini aniqlash uchun ishlatishi mumkin. Excel, Google Sheets yoki maxsus ilovalar yordamida BMCni elektron ko‘rinishda tuzish qulay.